توضیحات

اسید سولفونیک یا الکیل بنزن سولفونیک اسید خطی (LABSA)

اسید سولفونیک یا الکیل بنزن سولفونیک اسید خطی (LABSA)، مایعی روغنی و قهوه ای رنگ که به عنوان سورفکتانت آنیونی در فرمولاسیون بسیاری از ترکیبات شستشو استفاده می شود.

یکی از ارزان ترین مواد فعال کننده در صنعت شستشو است و مهمترین و پرمصرف ترین ماده در فرمول پودر و مایعات خالص است. اسید سولفونیک محلول در آب، غیر فرار و جاذب است که به عنوان امولسیفایر، مواد افزودنی و روغن های روان کننده نیز استفاده می شود.

معرفی اسید سولفونیک

اسید سولفونیک، با فرمول شیمیایی H_۲O_۳S ، گروهی از ترکیبات ارگانوسولفور است که از یک گروه الکیل آلی و هیدروکسید سولفونیل تشکیل شده است. اسید سولفونیک را می توان با اسید سولفوریک اشتباه گرفت، زیرا تنها یک گروه هیدروکسیل با یک جایگزین آلی جایگزین می شود!

اما در واقع از طریق سولفوناسیون با استفاده از ماده ای به نام تری اکسید گوگرد تولید می شود. اسید سولفونیک یک اسید بسیار قوی است و ممکن است اثرات خورندگی ایجاد کند. بنابراین، برای جلوگیری از خوردگی و سایر صدمات، باید از قرار گرفتن در معرض آن و برخورد جدا جلوگیری شود.

شماتیک فرایند تولید اسید سولفونیک

در شکل بالا فرایند تولید اسید سولفونیک و مراحل آن به طور کامل آورده شده است.

مصارف صنعتی

اسید سولفونیک با شماره  ۰-۸۷-CAS، ۲۷۱۷۶ به عنوان یک سورفکتانت، حاوی بخش آنیونیک سولفونات و قلیایی است. LABSA از بنزن آلکیله سولفونات تشکیل شده است.

مهمترین و پرمصرف ترین ماده معدنی در فرمول پودر و مایع است. این ترکیب به عنوان پاک کننده ، کف کننده و از بین بردن لکه ها در فرمولاسیون بیشتر ترکیبات شوینده استفاده می شود. اسیدهای سولفونیک از مهمترین ترکیبات ارگانوسولفور هستند. اسیدهای آزاد به عنوان کاتالیزور در سنتزهای آلی مورد استفاده قرار می گیرند.

در حالی که نمک ها و سایر مشتقات اساس ساخت مواد شوینده، رنگ های محلول در آب و کاتالیزورها، داروهای سولفونامید و رزین های تبادل یونی را تشکیل می دهند. این ترکیب معطر به ویژه به عنوان واسطه ها یا مواد اولیه در سنتز مفید هستند. برای مثال، در تهیه فنل ها به کار می روند.

گروه های شیمیایی موجود در اسید سولفونیک می توانند تا حد زیادی باعث افزایش حلالیت در آب ترکیبات شوند. در واقع به عنوان حلال هم کارایی دارد! این ماده در صنعت خیس و شفاف سازی و نساجی نیز به کار می رود.  اسید سولفونیک عامل دفع گاز در صنعت الکتروپلاته و چرم می باشد.

اسید سولفونیک، و خطر خوردگی!

اسیدهای سولفونیک اسیدهای فوق العاده قوی هستند. در حقیقت، آنها یک میلیون برابر بیشتر دارای قدرت اسیدی نسبت به سایر اسیدها مانند اسید استیک و بنزوئیک اسید هستند.

این اسید غیر اکسید کننده، بی رنگ، محلول در آب است اما از آنجایی که بسیار اسیدی است، باید اقدامات استانداردی را از نظر کاربری، ذخیره و قرار گرفتن در معرض این ماده رعایت کرد.

هنگامی که لوله ها در معرض نور قرار دارند، لازم است مواد مورد استفاده به اندازه کافی در برابر اثرات خورنده اسید سولفونیک، مقاوم باشند. علاوه بر این، همچنین می تواند در موارد شدید، باعث سوزش چشم، پوست و ریه و همچنین سوختگی شود. بنابراین، محدودیت های مواجهه شغلی برای شیوه های ایمن صنعتی باید اجرا شود.

صنایعی که از اسید سولفونیک استفاده می کنند باید با استفاده از تهویه موضعی یا اگزوز برای رهاسازی مواد شیمیایی محصور ایمن شوند. اگر امکان پذیر نباشد، باید ماسک تنفس پوشیده شود و اطلاعات هشدار دهنده در محل کار ارسال شود تا کلیه خطرات ایمنی و سلامتی در مورد این ماده مفید اما خطرناک برقرار شود.

اسولفونیک اسید_ Sulfonic acid دسته‌ای از ترکیبات آلی گوگرد است که فرمول کلی آن به صورت RS(=O)₂–OH است که در آن R نشان دهنده یک گروه آلکیل یا آریل است. نمک سدیک آن، به عنوان سورفکتانت آنیونی در اکثر شوینده‌های خانگی نظیر مایعات ظرفشویی و پودرهای لباسشویی کاربرد دارد.

در واقع این ماده را می توان اسید سولفوریکی در نظر گرفت که یک گروه هیدروکسیل با یک بخش آلی جایگزین شده، دارد. نمک ها و یا استرهای سولفونیک اسید، سولفونات نامیده می شوند.

روش تولید

از طریق سوزاندن گوگرد و تولید SO2 و سپس تبدیل آن در حضور بستر کاتالیستی به SO3. پس از آن واکنش گاز SO3 و آلکیل بنزن خطی (LAB) در رآکتور سولفوناسیون.

در این واکنش، تری اکسید گوگرد یک الکتروفیل است و تحت سولفوناسیون مستقیم اسید متان سولفونیک را به اسید متان دی سولفونیک تبدیل می کند. بسیاری از اسیدهای سولفونیک آلکان از بی سولفیت به دست می آیند که به آلکن های انتهایی اضافه می شوند یا توسط آلکیل هالیدها آلکیله می شوند.

روش انداره گیری میزان درصد خلوص سولفونیک اسید

بهترین روش برای انداره گیری درصد خلوص آن روش تیتراسیون است.از هایامین با نرمالیته 0.004،به عنوان تیترانت استفاده میشود.روش کار به این صورت است که ابتدا یک گرم از اسید در بشر 100 سی سی وزن میشود و وزن دقیق آن یادداشت میشود.در مرحله بعد با اضافه کردن حدود 30 سی سی آب مقطر به بشر و حل شدن کامل آن،با سود(NaOH)0.1 نرمال با معرف فنول تیتر میشود تا میزان ارزش اسیدی مشخص شود.سپس محلول درون بشر که به رنگ صورتی کم رنگ در آمده را به بالن 500 سی سی انتقال داده و به حجم میرسانیم.سپس با پیپت 5 سی سی از محلول را به نسلر (حاوی 15سی سی آب مقطر،15سی سی میکس اندیکاتور و10سی سی کلروفرم)انتقال داده و با هایامین تیتر میکنیم.